Ewaluacja standardów ochrony małoletnich

Dokument standardów ochrony małoletnich (SOM) leży w segregatorze od 2024 roku. Wisi też skrócona wersja dla dzieci w poczekalni. Wydaje się, że temat jest zamknięty. Tymczasem ustawa wymaga, żeby standardy co jakiś czas oceniać i wnioski z oceny zapisywać. W potocznym języku mówi się o ewaluacji, w ustawie o "ocenie standardów".

Ten wpis dotyczy tylko tego etapu: kiedy robisz przegląd, co w nim sprawdzasz i jak zostawić po nim ślad. Kogo obowiązują standardy i co mają zawierać, opisujemy w artykule o standardach ochrony małoletnich w gabinecie fizjoterapii.

Najważniejsze w skrócie

• Podmioty objęte obowiązkiem wprowadzenia standardów muszą co najmniej raz na dwa lata dokonywać oceny standardów (art. 22c ust. 6 ustawy).
• Ocena ma sprawdzić dwie rzeczy: czy standardy odpowiadają aktualnym potrzebom i czy są zgodne z obowiązującymi przepisami.
• Wnioski z oceny trzeba udokumentować pisemnie. Ustawa nie podaje wzoru protokołu.
• Przepis nie mówi wprost, od kiedy liczyć dwa lata. Najostrożniej liczyć od dnia wprowadzenia standardów.
• Sam dokument musi zawierać zasady przeglądu i aktualizacji standardów (art. 22c ust. 1 pkt 4).

Czy standardy trzeba przeglądać i co znaczy ewaluacja

Podstawą jest ustawa z 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich. Obowiązek wprowadzenia standardów dotyczy m.in. organu zarządzającego placówką medyczną, do której uczęszczają, w której przebywają lub mogą przebywać małoletni, oraz organizatora działalności medycznej dla małoletnich (art. 22b). Czy Twój gabinet jest objęty obowiązkiem, rozstrzygasz na podstawie tego przepisu. Ten wpis zakłada, że standardy już wdrożyłeś.

Dla takich podmiotów art. 22c ust. 6 stanowi: mają obowiązek co najmniej raz na dwa lata dokonywać oceny standardów w celu zapewnienia ich dostosowania do aktualnych potrzeb oraz zgodności z obowiązującymi przepisami. Wnioski z przeprowadzonej oceny należy pisemnie udokumentować.

To nie jest obowiązek ze szkół przeniesiony do gabinetów. Przepis jest wspólny dla wszystkich podmiotów z art. 22b, a wśród nich ustawa wymienia wprost placówki medyczne. Na marginesie: w ustawie nie ma słowa "ewaluacja". Szukaj w dokumentach pojęć "ocena standardów" i "przegląd i aktualizacja standardów".

Jak często i kto za to odpowiada

Jak często. Minimum to raz na dwa lata. Nic nie stoi na przeszkodzie, żebyś robił przegląd częściej, na przykład po każdej większej zmianie w gabinecie.

Od kiedy liczyć. Ustawa nie wskazuje daty startu. Ustawa z 28 lipca 2023 r. (art. 10) dała podmiotom 6 miesięcy od wejścia w życie na wprowadzenie standardów. Wchodziła w życie 15 lutego 2024 r., więc termin wprowadzenia upłynął 15 sierpnia 2024 r. (to nasze wyliczenie z art. 10 i daty wejścia w życie). Jeśli wprowadziłeś standardy w terminie, najostrożniej przyjąć, że pierwsza ocena przypada najpóźniej około sierpnia 2026 r. Czyli dla wielu gabinetów już teraz. Jeśli wprowadziłeś je później, licz dwa lata od własnej daty.

Kto odpowiada. Ustawa nie wskazuje osoby odpowiedzialnej za samą ocenę. Wskazuje natomiast, że standardy mają określać osoby odpowiedzialne za przyjmowanie zgłoszeń o zdarzeniach zagrażających małoletniemu (art. 22c ust. 1 pkt 7) oraz zakres kompetencji osoby odpowiedzialnej za przygotowanie personelu do stosowania standardów (pkt 5). W małym gabinecie za całość odpowiada właściciel. W zespole wyznacz w dokumencie jedną osobę, która prowadzi przegląd, i zapisz to w standardach. To nasza rekomendacja, nie wymóg ustawy.

Lista kontrolna przeglądu SOM

Poniższa tabela porządkuje przegląd według tego, co ustawa każe mieć w standardach. Kolumna "Podstawa" wskazuje przepis, z którego wynika dany element.

Co sprawdzasz	Pytanie kontrolne	Podstawa
Bezpieczne relacje personel - małoletni	Czy zasady (w tym zachowania niedozwolone) pasują do tego, jak teraz pracujecie, np. do terapii bez rodzica w sali?	art. 22c ust. 1 pkt 1
Interwencja przy podejrzeniu krzywdzenia	Czy procedura jest aktualna i czy każdy w zespole wie, co robi?	pkt 2
Zawiadomienia	Czy wiadomo, kto zawiadamia o podejrzeniu przestępstwa i sąd opiekuńczy? Czy dane osób są aktualne?	pkt 3
Zasady przeglądu i aktualizacji	Czy opis w dokumencie zgadza się z tym, co faktycznie robisz?	pkt 4
Przygotowanie personelu	Czy nowe osoby zostały zapoznane, a fakt udokumentowany?	pkt 5
Udostępnianie standardów	Czy rodzice i dzieci wiedzą, gdzie je znaleźć?	pkt 6
Przyjmowanie zgłoszeń	Czy osoby odpowiedzialne są nadal w gabinecie?	pkt 7
Dokumentowanie incydentów	Czy sposób zapisu i przechowywania nadal działa?	pkt 8
Internet i urządzenia	Czy zasady obejmują wszystkie urządzenia z dostępem do sieci dostępne w gabinecie?	art. 22c ust. 2 pkt 2-3
Dzieci z niepełnosprawnością	Czy standardy uwzględniają ich sytuację?	ust. 4
Zrozumiałość dla dzieci	Czy wersja skrócona jest napisana językiem dla małoletnich?	ust. 5 i 7
Strona internetowa i lokal	Czy standardy są na stronie, jeśli ją prowadzisz, i wywieszone w lokalu w wersji pełnej i skróconej?	ust. 7

Poza tabelą zadaj sobie trzy pytania o zmiany od ostatniego przeglądu:

1. Zmiana personelu. Czy ktoś odszedł, ktoś dołączył, czy zmienił się podział ról?
2. Nowe usługi. Czy zaczynasz przyjmować młodsze dzieci, prowadzisz wizyty domowe, zajęcia grupowe albo terapię bez obecności rodzica?
3. Incydenty i uwagi. Czy był sygnał, wątpliwość, rozmowa z rodzicem, którą trzeba przełożyć na zmianę w dokumencie?

Jeśli w gabinecie pracują nowe osoby, pamiętaj o rzetelnym sprawdzeniu ich przed dopuszczeniem do pracy. Procedurę opisujemy w artykule o sprawdzaniu pracownika w rejestrze sprawców.

Jak udokumentować przegląd

Ustawa wymaga tylko, żeby wnioski były pisemne (art. 22c ust. 6 zdanie drugie). Formy nie narzuca. Proponujemy jedną stronę protokołu z polami:

• data oceny i osoba, która ją przeprowadziła,
• numer lub data obowiązującej wersji standardów,
• co sprawdzono (np. odnośnie do tabeli z listy kontrolnej),
• wnioski: co jest aktualne, co wymaga zmiany,
• wprowadzone zmiany albo uzasadnienie, że zmian nie ma,
• data następnej oceny i podpis.

Gdy zmieniasz treść standardów, nadaj nowej wersji numer albo datę i zachowaj poprzednią. Przy zmianach, które dotyczą dzieci, uaktualnij też wersję skróconą. Jej przygotowanie omawia wpis o wersji standardów dla dzieci. Jeśli zmiana dotyczy zasad zachowania w gabinecie, zapoznaj z nią zespół i zapisz to, tak jak opisujemy w artykule o szkoleniu personelu ze standardów.

Wiele gabinetów łączy ten przegląd z przeglądem zgód rodziców na terapię dzieci, bo dotyczy tych samych pacjentów. Więcej o zgodach w artykule o fizjoterapii dziecięcej i zgodach rodziców.

Zmiany przepisów a Twój dokument

Sprawdziliśmy tekst jednolity ustawy ogłoszony 30 stycznia 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 110) oraz ustawy z 2026 r., które ją zmieniają i które znaleźliśmy: poz. 187 (ustawa o zawodzie psychologa) i poz. 421 (zmiany w KRK, w tym dwa przepisy ustawy o SOM dotyczące rejestru). W żadnym z nich nie znaleźliśmy zmian art. 22b ani art. 22c. Wymogi dotyczące standardów, w tym dwuletnia ocena, brzmią więc tak, jak opisujemy.

Co jeszcze warto obserwować:

• Wytyczne do standardów. Zespół do Spraw Ochrony Małoletnich przy Ministrze Sprawiedliwości przygotowuje wytyczne do opracowania standardów i aktualizuje je co 2 lata (art. 22s ust. 4 pkt 4). Nie sprawdzaliśmy treści aktualnych wytycznych. Przy przeglądzie warto je przejrzeć, bo mogą zmienić oczekiwania wobec dokumentu.
• Krajowe plany. Rada Ministrów miała przyjąć pierwsze Krajowe Plany Przeciwdziałania Przemocy na Szkodę Małoletnich i Przestępstwom Przeciwko Wolności Seksualnej do 31 grudnia 2026 r. (art. 8 ustawy z 28 lipca 2023 r.). Nie sprawdzaliśmy, czy zostały przyjęte.
• Kontrola. Obowiązek wprowadzenia standardów mogą kontrolować m.in. organy samorządu (art. 22x) oraz Prezes NFZ w zakresie swojej właściwości (art. 22z). Za niewprowadzenie standardów art. 23b przewiduje grzywnę do 250 zł albo naganę, a przy ponownym stwierdzeniu grzywnę nie niższą niż 1000 zł. Nie znaleźliśmy w ustawie odrębnej sankcji za brak oceny standardów, ale brak pisemnych wniosków to naruszenie art. 22c ust. 6. Nie sprawdzaliśmy, jak kontrolerzy traktują ten element w praktyce. Inne kontrole gabinetu, na przykład kontrolę KIF, omawiamy osobno.

Gdy zebrałeś kilka uwag w jednym miejscu, zobacz też listę typowych luk w papierach gabinetu w artykule o błędach compliance w gabinecie fizjoterapii.

Najczęściej zadawane pytania

Jak często trzeba oceniać standardy ochrony małoletnich?

Co najmniej raz na dwa lata (art. 22c ust. 6). Ustawa nie zabrania częstszych przeglądów, a zmiana w gabinecie, na przykład nowa osoba w zespole albo nowa usługa dla dzieci, jest dobrym powodem, żeby go zrobić wcześniej.

Od kiedy liczy się dwa lata?

Przepis tego nie rozstrzyga. Najostrożniej liczyć od dnia wprowadzenia standardów. Podmioty miały obowiązek wprowadzić je w ciągu 6 miesięcy od wejścia w życie ustawy z 28 lipca 2023 r., czyli według naszego wyliczenia do 15 sierpnia 2024 r. Jeśli wprowadziłeś je w terminie, pierwsza ocena wypada nie później niż około sierpnia 2026 r.

Czy ocena standardów musi być na piśmie?

Wnioski z oceny trzeba udokumentować pisemnie (art. 22c ust. 6). Forma dokumentu nie jest narzucona. Wystarczy protokół z datą, osobą oceniającą, wnioskami i decyzją o zmianach.

Czy po przeglądzie muszę zmienić dokument?

Nie, jeśli wniosek brzmi, że standardy są aktualne i zgodne z przepisami. Zapisz taki wniosek wraz z datą. Zmiana jest potrzebna, gdy ocena wykaże niezgodność z praktyką gabinetu albo z przepisami.

Co z wersją standardów dla dzieci i stroną internetową?

Ustawa wymaga udostępnienia standardów na stronie internetowej oraz wywieszenia ich w widocznym miejscu w lokalu, w wersji zupełnej i skróconej, przeznaczonej dla małoletnich (art. 22c ust. 7). Przy każdej zmianie dokumentu zaktualizuj obie wersje i miejsce, w którym je udostępniasz.

---

Stan prawny na: 2 listopada 2026 r.

Podstawa prawna: ustawa z 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich (t.j. Dz.U. 2026 poz. 110), art. 22b, 22c ust. 1, 2, 4-7, 22s ust. 4 pkt 4, 22x, 22z, 23b; ustawa z 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2023 poz. 1606), art. 8, 10, 12; sprawdzono pod kątem zmian art. 22b-22c: Dz.U. 2026 poz. 187 i 421. Nie sprawdzaliśmy: treści wytycznych Zespołu do Spraw Ochrony Małoletnich ani materiałów Rzecznika Praw Dziecka, tego, czy przyjęto krajowe plany z art. 8 ustawy zmieniającej, oraz praktyki kontrolnej NFZ i organów samorządu w zakresie oceny standardów. Zakres podmiotów z art. 22b (czy Twój gabinet jest objęty obowiązkiem) wymaga własnej oceny, najlepiej z prawnikiem.

Ostatni przegląd: 2 listopada 2026 r.

Standardy ochrony małoletnich piszesz i oceniasz samodzielnie, bo w pakietach FizjoReady nie ma ich wzoru. Dokumentację pacjenta, w tym zgodę na zabieg, porządkuje pakiet TARCZA. Zobacz pakiet TARCZA lub porównaj wszystkie pakiety.

Powiązane artykuły:
- Standardy Ochrony Małoletnich w gabinecie fizjoterapii
- Standardy ochrony małoletnich dla dzieci
- Szkolenie personelu ze standardów SOM
- Rejestr sprawców: jak sprawdzić pracownika
- Najczęstsze błędy compliance w gabinecie fizjoterapii