Standardy ochrony małoletnich dla dzieci

Masz już pełny dokument Standardów Ochrony Małoletnich (SOM), pisany językiem prawnym, z procedurami i odwołaniami do przepisów. Dziecko, które siedzi w poczekalni z mamą, go nie przeczyta. Ustawa przewidziała na to osobny dokument: standardy ochrony małoletnich w wersji dla dzieci, czyli wersję skróconą, napisaną tak, by rozumiał ją mały pacjent.

W tym artykule sprawdzamy, co dokładnie mówi o niej ustawa, co zapisać w takiej wersji, jak ją podzielić na dwa poziomy wiekowe, gdzie ją wywiesić i jak aktualizować razem z pełnym dokumentem. Całość SOM w gabinecie omawiamy w artykule o standardach ochrony małoletnich.

Najważniejsze w skrócie

• Ustawa wymaga, by standardy były dostępne w wersji zupełnej oraz skróconej, przeznaczonej dla małoletnich (art. 22c ust. 7).
• Obie wersje udostępniasz na stronie internetowej i wywieszasz w widocznym miejscu w lokalu.
• Standardy sporządza się z myślą o tym, by zrozumiały je osoby małoletnie (art. 22c ust. 5).
• Przepis nie podaje wzoru graficznego ani długości. Wytyczne ministerstw to materiał pomocniczy, nie przepis.
• Wersję skróconą aktualizujesz razem z pełnym dokumentem; ocena standardów jest wymagana co najmniej raz na dwa lata (art. 22c ust. 6).

Po co standardy ochrony małoletnich w wersji dla dzieci

Źródłem obowiązku jest ustawa z 13 maja 2016 r. (tekst jednolity w Dzienniku Ustaw) o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich. Obowiązek wprowadzenia standardów ma m.in. organizator działalności medycznej, rekreacyjnej czy opiekuńczej, w której uczestniczą małoletni, oraz placówka medyczna, w której małoletni przebywają lub mogą przebywać (art. 22b).

Dwa przepisy dotyczą wprost tematu tego artykułu:

1. Art. 22c ust. 5: standardy sporządza się, mając na względzie konieczność ich zrozumienia przez osoby małoletnie.
2. Art. 22c ust. 7: podmioty udostępniają standardy na swojej stronie internetowej oraz wywieszają w widocznym miejscu w swoim lokalu, w wersji zupełnej oraz skróconej, przeznaczonej dla małoletnich. Wersja skrócona zawiera informacje istotne dla małoletnich.

Dodatkowo standardy mają określać zasady i sposób udostępniania ich rodzicom lub opiekunom oraz samym małoletnim (art. 22c ust. 1 pkt 6). Czyli nie wystarczy, że dokument leży w segregatorze.

Co musi znaleźć się w wersji dla dziecka

Ustawa mówi tylko tyle, że wersja skrócona ma zawierać informacje istotne dla małoletnich. Treść dobierasz sam, wzorując się na pełnych standardach, które muszą m.in. opisywać zasady bezpiecznych relacji z personelem, zachowania niedozwolone i osoby odpowiedzialne za przyjmowanie zgłoszeń (art. 22c ust. 1 pkt 1 i 7). Na stronie Ministerstwa Zdrowia znajdziesz wytyczne do standardów ochrony dzieci w podmiotach leczniczych, które same zaznaczają, że są materiałem pomocniczym i "jedynie podpowiedzią". Wzór z wytycznych zakłada, że wersja zrozumiała dla dzieci jest załącznikiem do standardów.

Dla dziecka w gabinecie fizjoterapii przydadzą się cztery rodzaje informacji:

Co zapisać	Skąd to wynika
Dziecko ma prawo czuć się bezpiecznie, a dorośli w gabinecie mają je chronić	Cel standardów (art. 22b-22c), wytyczne MZ jako podpowiedź
Czego dorosły nie może robić (np. przemoc, zakaz relacji innych niż zawodowe, zasady dotyku podczas zabiegu)	Zasady bezpiecznych relacji i zachowania niedozwolone (art. 22c ust. 1 pkt 1)
Do kogo dziecko może się zwrócić, gdy coś je niepokoi, i jak to zrobić	Osoby odpowiedzialne za przyjmowanie zgłoszeń (art. 22c ust. 1 pkt 7)
Zasady korzystania z internetu i urządzeń w gabinecie, jeśli są dostępne	Art. 22c ust. 2 pkt 2

Dla fizjoterapii istotne jest jedno: dziecko powinno wiedzieć, że przed zabiegiem usłyszy, co robisz i dlaczego, oraz że może powiedzieć "stop". Wytyczne dla podmiotów leczniczych podpowiadają, by wyjaśniać dziecku w prostym języku, co się z nim dzieje, oraz ograniczać kontakt fizyczny do czynności niezbędnych i dostosowanych do wieku. Traktuj to jako inspirację, nie jako obowiązek z ustawy.

Wersja dla młodszych i starszych dzieci

Ustawa nie dzieli dzieci na grupy wiekowe, ale w praktyce sześciolatek i czternastolatek potrzebują innego komunikatu. Wytyczne dla podmiotów leczniczych w części o relacjach między dziećmi radzą, by przy różnych grupach wiekowych rozważyć osobne wersje zasad. Dwa poziomy dla gabinetu możesz zorganizować tak:

• Wersja dla młodszych: kilka zdań, duża czcionka, ilustracje lub proste ikony, jedno zdanie o tym, do kogo podejść. Czytelna także dla rodzica czytającego na głos.
• Wersja dla starszych: pełne zdania, krótkie punkty, informacja o tym, że można porozmawiać w cztery oczy, oraz dane kontaktowe osoby odpowiedzialnej i numer telefonu zaufania, który sprawdzisz w bieżących źródłach.

Dane kontaktowe osoby odpowiedzialnej za standardy trzymaj w jednym miejscu, żeby zmiana osoby oznaczała poprawkę w jednym dokumencie. Nie podajemy tu żadnego konkretnego numeru telefonu, bo nie sprawdzaliśmy aktualnych numerów i warto, byś zweryfikował je na dzień wydruku.

Przykład tekstu dla starszego dziecka (do dostosowania)

Bezpieczeństwo w naszym gabinecie. Masz prawo czuć się tu bezpiecznie. Zanim zaczniemy ćwiczenia lub masaż, powiemy Ci, co zrobimy i po co. Możesz zawsze powiedzieć "stop". Dorosły w gabinecie nie może Cię uderzyć, wyśmiewać ani prosić o sekrety. Jeśli coś Cię niepokoi, także to, co dzieje się poza gabinetem, powiedz o tym [imię i nazwisko osoby odpowiedzialnej] albo każdemu pracownikowi, któremu ufasz. Kontakt: [telefon, e-mail]. Rozmowa jest poważna i nikt nie będzie Cię za nią karać.

Tekst dopasuj do swoich zasad, tak by nie obiecywał niczego, czego gabinet nie dotrzyma. Zdanie o tym, że "nikt nie będzie karać za rozmowę", ma sens tylko wtedy, gdy zapisałeś je też w pełnych standardach.

Gdzie ją wywiesić i jak udostępnić rodzicom

Ustawa mówi o "widocznym miejscu w lokalu" (art. 22c ust. 7). W gabinecie fizjoterapii rozsądne są miejsca, w których dziecko faktycznie spędza czas:

• poczekalnia, na wysokości wzroku dziecka (nie nad drzwiami),
• recepcja, obok pełnej wersji standardów, którą rodzic może poprosić do wglądu,
• kabina lub sala zabiegowa, jeśli masz tam miejsce na jedną kartkę,
• strona internetowa gabinetu, obie wersje obok siebie.

Przy wizytach w domu pacjenta ustawa mówi o lokalu, a my nie znaleźliśmy w przepisach osobnego rozstrzygnięcia dla tego przypadku. Dobrą praktyką jest zostawienie rodzicowi wydruku i wzmianka w dokumentacji, że go otrzymał (wizyty domowe i dokumentacja). Zasady współpracy z rodzicami przy małych pacjentach opisujemy w artykule o zgodach rodziców w fizjoterapii dziecięcej, a ogólne listy tego, co wisi na ścianie, w poradniku o obowiązkowych tablicach w gabinecie.

Wersja do druku i graficzna

Przepis nie określa formatu, wielkości ani oprawy graficznej. W praktyce wystarczy czytelna kartka A4 lub A3 z dużą czcionką. Jeśli chcesz dodać ilustracje, używaj własnych lub takich, do których masz licencję. Pamiętaj, że sama grafika nie zastąpi tekstu wersji skróconej ani nie spełni obowiązku bez treści.

Nie obiecujemy w tym artykule gotowych plakatów ani zestawów grafik do pobrania. Wersję tekstową możesz napisać samodzielnie według powyższego schematu.

Jak aktualizować wersję skróconą razem z pełnym dokumentem

Podmioty zobowiązane do standardów mają co najmniej raz na dwa lata ocenić je pod kątem aktualnych potrzeb i zgodności z przepisami, a wnioski z oceny udokumentować na piśmie (art. 22c ust. 6). Wytyczne dla podmiotów leczniczych dodają, że do oceny warto włączyć ankietę dla dzieci-pacjentów i ich opiekunów.

Praktyczne zasady:

1. Przy każdej zmianie pełnych standardów sprawdź, czy wersja dla dzieci nadal się z nimi zgadza.
2. Zmieniła się osoba odpowiedzialna lub numer telefonu: wymień wydruk i wersję na stronie tego samego dnia.
3. Zapisz datę ostatniej zmiany na dole wersji dla dzieci.
4. Zachowaj poprzednią wersję w archiwum, żeby widać było historię.

Przegląd i ewaluację SOM rozwijamy w artykule o ewaluacji standardów ochrony małoletnich.

Najczęstsze błędy

• Wersja skrócona jest po prostu pierwszą stroną pełnego dokumentu z paragrafami.
• Wywieszony tekst jest za drobny albo wisi za wysoko.
• Numer telefonu lub osoba na plakacie nie zgadzają się z pełnymi standardami.
• Wersja jest tylko na stronie internetowej albo tylko na ścianie, a ustawa mówi o obu miejscach.
• Dokument nie ma daty i nikt nie wie, która wersja jest aktualna.

Najczęściej zadawane pytania

Czy muszę mieć wersję standardów dla dzieci, jeśli przyjmuję małoletnich rzadko?

Obowiązek wprowadzenia standardów dotyczy podmiotów, w których małoletni przebywają lub mogą przebywać (art. 22b), a udostępnienie w wersji skróconej wynika z art. 22c ust. 7. Ustawa nie wprowadza progu liczby małoletnich pacjentów.

Jak długa ma być wersja skrócona standardów ochrony małoletnich?

Ustawa nie określa długości. Wersja ma zawierać informacje istotne dla małoletnich i być dla nich zrozumiała (art. 22c ust. 5 i 7). Krótka kartka z kilkoma zdaniami i danymi kontaktowymi jest zwykle łatwiejsza do przeczytania niż kilka stron.

Czy wersja dla dzieci musi mieć obrazki?

Przepis tego nie wymaga. Ilustracje pomagają młodszym dzieciom, ale nie zastępują tekstu ani nie są obowiązkowe.

Czy muszę wywiesić wersję dla dzieci również na stronie internetowej?

Tak, ustawa mówi o udostępnieniu standardów na stronie internetowej oraz o wywieszeniu w lokalu, w wersji zupełnej i skróconej (art. 22c ust. 7).

Jaka kara grozi za brak standardów?

Kto ma obowiązek wprowadzenia standardów i go nie wykonuje, podlega karze grzywny do 250 zł albo karze nagany, a przy ponownym stwierdzeniu grzywnie nie niższej niż 1000 zł (art. 23b). Nie sprawdzaliśmy, jak organy kwalifikują brak samej wersji skróconej.

---

Stan prawny na: 2 listopada 2026 r.

Podstawa prawna: ustawa z 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich (t.j. Dz.U. 2026 poz. 110, ze zmianami z Dz.U. 2026 poz. 187 i 421, które nie zmieniają art. 22b-22c), art. 22b, 22c i 23b; ustawa z 28 lipca 2023 r. o zmianie Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2023 poz. 1606), art. 10 (termin 6 miesięcy na wprowadzenie standardów); wytyczne Ministerstwa Zdrowia "Ochrona dziecka w podmiotach leczniczych" (materiał pomocniczy, bez daty publikacji na stronie). Nie sprawdzaliśmy: wytycznych Rzecznika Praw Dziecka ani Ministerstwa Sprawiedliwości dla innych typów placówek, aktualnych numerów telefonów zaufania, przepisów o prawach autorskich do ilustracji oraz tego, jak organy kontrolne kwalifikują brak wersji skróconej.

Ostatni przegląd: 2 listopada 2026 r.

Pakiet TARCZA porządkuje dokumentację pacjenta w gabinecie: kartę pacjenta, plan terapii, rejestr zabiegów i wzór zgody na zabieg z instrukcją. Dokumentów SOM pakiety nie zawierają, ten artykuł pokazuje, jak przygotować wersję dla dzieci samodzielnie. Zobacz pakiet TARCZA lub porównaj pakiety.

Powiązane artykuły:
- Standardy Ochrony Małoletnich w gabinecie fizjoterapii
- Jak sprawdzić pracownika w rejestrze sprawców
- Fizjoterapia dziecięca - zgody rodziców
- Co musi być wywieszone w gabinecie fizjoterapii