Szkolenie personelu: ochrona małoletnich
Szkolenie ze standardów ochrony małoletnich w gabinecie fizjoterapii: co mówi ustawa o personelu, jak je przeprowadzić i jak udokumentować.
Masz spisane standardy ochrony małoletnich i pytasz, co dalej. Dokument leży w segregatorze, w gabinecie pracuje recepcjonistka, praktykantka i dwóch terapeutów. Czy muszą przejść szkolenie ze standardów ochrony małoletnich? Jak to zorganizować, żeby nie kupować kursu? I co zapisać, żeby po kontroli nie szukać dowodu?
Ustawa mówi o tym mniej, niż można by się spodziewać. To dobra wiadomość, bo zostawia Ci swobodę. Zła, bo musisz sam zdecydować, jak przygotować zespół, i to opisać. Poniżej sprawdzamy, co dokładnie wynika z przepisów, a co jest dobrą praktyką.
Najważniejsze w skrócie
- Ustawa nie używa słowa "szkolenie". Wymaga, aby standardy określały zasady przygotowania personelu do ich stosowania i sposób dokumentowania tej czynności (art. 22c ust. 1 pkt 5).
- W tekście ustawy nie znaleźliśmy wymogu kursu zewnętrznego, certyfikatu ani określonego czasu trwania czy częstotliwości.
- Kontrolujący może żądać okazania dokumentów, więc zapis przeprowadzonego przygotowania ma sens praktyczny (art. 22x ust. 4).
- Zakres przygotowania wynika z elementów, które i tak masz w standardach: relacje, interwencja, zawiadomienia, osoby odpowiedzialne, dokumentowanie incydentów.
- Standardy oceniasz co najmniej raz na dwa lata. To naturalny moment na powtórzenie przygotowania zespołu.
Czy personel musi być przeszkolony ze standardów ochrony małoletnich
Obowiązek wprowadzenia standardów mają m.in. organizatorzy działalności medycznej, do których uczęszczają, w których przebywają lub mogą przebywać małoletni (art. 22b ustawy o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich). Przepisy o standardach dodała ustawa z 28 lipca 2023 r.; termin na ich wprowadzenie minął 15 sierpnia 2024 r. Tekst ustawy jest w Dzienniku Ustaw. Podstawowe informacje o samym dokumencie znajdziesz w artykule o standardach ochrony małoletnich w gabinecie fizjoterapii.
Co ustawa mówi o personelu? Art. 22c ust. 1 pkt 5 wymienia wśród elementów standardów:
- zakres kompetencji osoby odpowiedzialnej za przygotowanie personelu do stosowania standardów,
- zasady przygotowania tego personelu do ich stosowania,
- sposób dokumentowania tej czynności.
Zwróć uwagę na konstrukcję. Ustawa nie mówi "przeprowadź szkolenie X godzin". Mówi, że dokument ma opisywać, kto przygotowuje zespół, jak to robi i jak to zapisuje. Forma jest Twoja, ale musi być opisana i stosowana. Jeśli w standardach zapisałeś, że każdy nowy pracownik zapoznaje się z dokumentem w pierwszym tygodniu pracy, to ten zapis trzeba wykonywać.
Kogo obejmuje "personel"
Ustawa nie definiuje tego słowa. To nasza propozycja, nie przepis: w małym gabinecie przyjmij, że przygotowanie dotyczy każdego, kto ma kontakt z małoletnimi pacjentami, ich rodzicami lub dokumentacją. Terapeuci, recepcja, praktykanci, wolontariusze, osoby na kontraktach. Praktykantów opisujemy w artykule o praktykach studenckich w gabinecie. Jeśli pracujesz sam, nadal ćwiczysz swój dokument: przeczytaj go, zapisz datę i osobę odpowiedzialną, czyli siebie.
Zakres szkolenia: co przekazać recepcji i terapeutom
Najprościej oprzeć program na tym, co art. 22c wymaga od treści standardów. Każdy punkt to temat rozmowy z zespołem:
| Temat | Podstawa w ustawie | Co omawiasz |
|---|---|---|
| Bezpieczne relacje | art. 22c ust. 1 pkt 1 | Zachowania niedozwolone wobec małoletnich, zasady kontaktu fizycznego podczas terapii, obecność rodzica |
| Interwencja | pkt 2 | Co robić, gdy zauważysz sygnały krzywdzenia lub dowiesz się o nim |
| Zawiadomienia | pkt 3 | Kto zawiadamia sąd opiekuńczy lub organy ścigania i w jakim trybie |
| Przegląd standardów | pkt 4 | Kiedy dokument jest aktualizowany i kto go zmienia |
| Informowanie rodziców | pkt 6 | Jak rodzice i dzieci dowiadują się o standardach |
| Osoby odpowiedzialne | pkt 7 | Do kogo zgłaszać zdarzenia zagrażające dziecku |
| Dokumentowanie incydentów | pkt 8 | Jak zapisywać i przechowywać zgłoszenia |
Ust. 2 dodaje wymogi dla miejsc prowadzenia działalności: relacje między małoletnimi, zasady korzystania z urządzeń z dostępem do internetu, ochrona przed szkodliwymi treściami i zasady planu wsparcia po ujawnieniu krzywdzenia. Jeśli w poczekalni jest tablet lub wi-fi dla pacjentów, ten blok też wejdzie do rozmowy.
Pamiętaj o wersji skróconej. Art. 22c ust. 7 wymaga udostępnienia standardów na stronie internetowej i wywieszenia w lokalu w wersji zupełnej oraz skróconej dla małoletnich. Jak ją przygotować, opisujemy w tekście o standardach ochrony małoletnich dla dzieci.
Jak zorganizować przygotowanie w małym gabinecie
Nie musisz kupować kursu, żeby zapisać zasady przygotowania w standardach. Przykładowy plan, który możesz dostosować:
- Wskaż osobę odpowiedzialną i wpisz do standardów jej kompetencje. W jednoosobowym gabinecie to zwykle właściciel.
- Rozdaj lub pokaż pełny dokument oraz wersję skróconą. Każdy czyta je przed spotkaniem.
- Zbierz zespół na krótkie spotkanie. Czas dostosuj do wielkości zespołu, przepisy go nie określają.
- Przejdź przez tabelę z poprzedniego rozdziału na przykładach z gabinetu, nie na paragrafach.
- Zapytaj każdego, do kogo zgłosi niepokojącą sytuację. Jeśli odpowiedzi się różnią, dokument wymaga doprecyzowania.
- Zapisz przeprowadzone przygotowanie w liście obecności i zachowaj ją razem ze standardami.
Nowych osób nie czekaj na kolejną turę. Dołącz zapoznanie ze standardami do listy dokumentów na start, o których piszemy w artykule o onboardingu w gabinecie fizjoterapii. Zanim nowa osoba zacznie pracę z dziećmi, trzeba też sprawdzić ją w rejestrach. Szczegóły opisujemy w tekście o sprawdzaniu pracownika w rejestrze sprawców.
Dokumentowanie: wzór listy obecności
Ustawa wymaga, aby standardy opisywały sposób dokumentowania przygotowania personelu. Konkretnego formularza nie narzuca. Poniżej propozycja, którą możesz skopiować do własnego dokumentu:
| Lp. | Imię i nazwisko | Funkcja | Data | Wersja standardów (data) | Osoba prowadząca | Podpis |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | ||||||
| 2 | ||||||
| 3 |
Do tabeli dodaj jedno zdanie: "Oświadczam, że zapoznałem(-am) się ze standardami ochrony małoletnich obowiązującymi w gabinecie w wersji z dnia ..., rozumiem ich treść i będę je stosować." Podpis pod takim zdaniem nie zastępuje rozmowy, ale pokazuje, że do niej doszło.
Pamiętaj o danych osobowych. Lista z imionami i funkcjami pracowników jest dokumentacją pracowniczą, więc przechowuj ją tam, gdzie akta personalne.
Zasady reagowania na podejrzenie krzywdy dziecka
To najtrudniejsza część rozmowy i tu najłatwiej o ogólniki. Ustawa wymaga, aby standardy zawierały zasady i procedurę interwencji w sytuacji podejrzenia krzywdzenia lub posiadania informacji o nim, procedury i osoby odpowiedzialne za zawiadomienia o podejrzeniu przestępstwa i zawiadomienie sądu opiekuńczego, osoby przyjmujące zgłoszenia oraz sposób dokumentowania incydentów (art. 22c ust. 1 pkt 2, 3, 7 i 8).
Na szkoleniu przećwicz trzy pytania na prostym przykładzie, na przykład dziecko, które po zabiegu mówi, że w domu ktoś je bije:
- Co robi osoba, która to usłyszała, i czego nie robi?
- Do kogo idzie ze zgłoszeniem w gabinecie?
- Co zapisuje i gdzie to przechowuje?
Konkretną ścieżkę zawiadomień (policja, prokuratura, sąd opiekuńczy) ustal w swoim dokumencie z pomocą prawnika. Nie sprawdzaliśmy w tym artykule przepisów procedur karnych ani cywilnych, które określają obowiązki zawiadamiania. W kwestii zgód rodziców przy terapii dzieci zajrzyj do artykułu o fizjoterapii dziecięcej i zgodach rodziców.
Szkolenie ze standardów a szkolenie RODO
Dobrze połączyć oba tematy w jednym spotkaniu, ale nie mieszaj dokumentów. Szkolenie RODO ma inną podstawę prawną i inny zapis. O zasadach przygotowania zespołu w zakresie danych osobowych piszemy w artykule o szkoleniu RODO dla personelu. Warto też zaplanować powtórzenie przygotowania przy przeglądzie standardów, który opisujemy w tekście o ewaluacji standardów ochrony małoletnich.
Najczęściej zadawane pytania
Czy muszę kupić szkolenie zewnętrzne ze standardów ochrony małoletnich?
W tekście ustawy nie znaleźliśmy takiego wymogu. Art. 22c ust. 1 pkt 5 wymaga opisania w standardach zasad przygotowania personelu i sposobu ich dokumentowania. Możesz przeprowadzić przygotowanie samodzielnie. Zespół do Spraw Ochrony Małoletnich przy Ministrze Sprawiedliwości przygotowuje wytyczne do opracowania standardów (art. 22s ust. 4 pkt 4), których treści nie analizowaliśmy.
Jak często trzeba powtarzać szkolenie?
Ustawa nie podaje częstotliwości przygotowania personelu. Wskazuje natomiast, że standardy ocenia się co najmniej raz na dwa lata, a wnioski dokumentuje na piśmie (art. 22c ust. 6). Rozsądnie jest powtórzyć przygotowanie po zmianie standardów i przy każdej nowej osobie w zespole. To nasza rekomendacja, nie przepis.
Czy praktykant lub wolontariusz musi być przeszkolony?
Ustawa nie definiuje personelu, więc nie ma w niej wyjątku dla praktykantów. Jeśli praktykant ma kontakt z małoletnimi pacjentami, objęcie go przygotowaniem jest bezpieczniejszą interpretacją. Pamiętaj także o obowiązkach sprawdzenia osób dopuszczanych do pracy z dziećmi (art. 21 ustawy).
Czy za brak szkolenia grozi kara?
Osobnej kary za brak przygotowania personelu w ustawie nie znaleźliśmy. Art. 23b przewiduje karę za niewykonanie obowiązku wprowadzenia standardów: grzywnę do 250 zł albo naganę, a przy ponownym stwierdzeniu grzywnę nie niższą niż 1000 zł. Standardy muszą jednak zawierać zasady przygotowania personelu, więc ta część dokumentu powinna być opisana i stosowana. Kontrolę wykonywania obowiązku z art. 22b sprawują m.in. wójt, burmistrz, prezydent miasta, starosta i marszałek województwa (art. 22x).
Czy lista obecności wystarczy jako dowód?
Ustawa nie wskazuje formularza. Lista z datą, wersją dokumentu i podpisami to prosty sposób zapisu zgodny z tym, co sam opiszesz w standardach. Czy zadowoli kontrolującego, zależy od tego, co zapisałeś w standardach i czy to stosujesz. Wyniku kontroli nikt nie zagwarantuje.
Stan prawny na: 2 listopada 2026 r.
Podstawa prawna: ustawa z 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich (t.j. Dz.U. 2026 poz. 110), art. 21, 22b, 22c, 22s ust. 4, art. 22x, art. 23b; ustawa z 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2023 poz. 1606), art. 10 i 12 (termin wprowadzenia standardów). Ustawa była zmieniana po wydaniu tekstu jednolitego (Dz.U. 2026 poz. 187 i 421); w tych nowelizacjach nie znaleźliśmy zmian art. 22b-22c, 22s i 22x ani 23b. Nie sprawdzaliśmy: wytycznych Zespołu do Spraw Ochrony Małoletnich, przepisów kodeksu postępowania karnego i cywilnego o obowiązku zawiadamiania, przepisów o danych osobowych w aktach pracowniczych ani tego, jak organy kontrolne oceniają standardy w gabinetach praktyk zawodowych.
Ostatni przegląd: 2 listopada 2026 r.
Standardy ochrony małoletnich to jeden z kilku obszarów dokumentacji gabinetu. Pozostałe, takie jak karta pacjenta, zgody, RODO i upoważnienia, porządkują pakiety FizjoReady. Dokumentów dotyczących SOM w pakietach nie ma, a dokumentacja nie gwarantuje wyniku kontroli. Zobacz pakiety FizjoReady
Powiązane artykuły:
- Standardy ochrony małoletnich w gabinecie fizjoterapii
- Standardy ochrony małoletnich dla dzieci
- Ewaluacja standardów ochrony małoletnich
- Rejestr sprawców: jak sprawdzić pracownika